اوشاق‌لاریمیزین تمل حاق‌لاری- پینار ایشیق‌لی

هر توپلوم اؤز داوام‌لی‌لیغینی سوردورمک اوچون بلیرلی کولتورلر، دیرلر، سوسیال هنجارلار، قایدا‌لار و یاسا‌لار یارال‌دیر. آما هر اؤلکه‌نین اؤز یاسا‌لاری یانیندا اولوسلارآراسی یاسا‌لار و سؤزلشمه‌لرده وار. بو سؤزلشمه‌لره امضا آتان  دولت‌لر بو سؤزلشمه‌لره اویماق مجبوریتینده‌دیرلر. بو سؤزلشمه‌لردن بیری ده اولوسلارآراسی اوشاق حاق‌لاری سؤزلشمه‌سی‌دیر. اوشاق حاق‌لاری‌نین اولوشومونون ایلک آددیم‌لاری بیرینجی دونیا ساواشین‌دان سونرا باشلادی و زامانلا بعضی ماده‌لری دییشه‌رک و گلیشتیریله‌رک اونایلاندی. گونوموزدکی اوشاق حاق‌لاری ایله ایلگی‌لی اولان اولوسلارآراسی بلگه 1989 تاریخینده بیرلشمیش میللت‌لر طرفین‌دن قبول اولوندو. 193 اؤلکه طرفین‌دن اونایلانمیش اولان بیرلشمیش میللت‌لر اوشاق حاق‌لارینا دایر سؤزلشمه‌دیر. ایران اوشاق حاق‌لاری سؤزلشمه‌سینی 1991 ایلینده امضالادی.

اوشاق حاق‌لاری سؤزلشمه‌سینده 54 ماده وار. بون‌لاردان 41 ماده اوشاق‌لارین حاق‌لارینی بیان ائدیر و 13 ماده‌سی ده بو حاق‌لارین اؤلکه‌لرده نئجه اجرا اولونماسینی افاده ائدیر. بو ماده‌لری قیساجا بئله قئید ائتمک اولار

- بیر آد و وطنداشلیغا صاحب اولماق و بونو قوروماق حاقی

- یاشاماق و گلیشمک حاقی

- ساغ‌لیق امکان‌لارینا ال تاپماق حاقی

- ئییتیم (تحصیل) حاقی

- سوسیال گوون‌لیک امکان‌لارینا ال تاپماق حاقی

- انسانا یاراشیر شکیلده بیر یاشام استانداردینا صاحب اولماق حاقی

- ایلنجه، دینلنمه و کولتورل فعالیت‌لر اوچون زامانا صاحیب اولماق حاقی

-استثمار و اهمال‌دان قورونما حاقی

- اویوشتوروجو باغیملیلیغین‌دان قورونماق حاقی

- جینسل سؤمورودن (اسیثمار) قورونماق حاقی

- ائکونومیک سؤمورودئن قورونماق حاقی

- ساتیلماق، قاچیریلماق و زورلا ساخلاماق‌دان قورونماق حاقی

- باشقا سوی-استعمال فورمالاریندان‌ قورونماق حاقی

- شکنجه‌دن قورونماق حاقی

- اؤزگورلوک‌دن یوخسول بیراخیجی اویقولاما‌لاردان قورونماق حاقی

- سلاح‌لی چاتیشما‌لاردان دولای‌لی یادا دولای‌سیز قورونماق حاقی

- افاده اؤزگورلوگو حاقی

- دوشونجه اؤزگورلوگو حاقی

- دین و وجدان اؤزگورلوگو حاقی

- درنک قورماق اؤزگورلوگو حاقی

- اوشاق‌لارین اؤزلری ایله ایلگی‌لی قونولاردا گؤروش‌لرینی دیله گتیرمه حاقی

- گرک‌لی بیلگی‌لره چاتا بیلمک حاقی

- اؤزل یاشامی گیزلی توتماق حاقی.

ایراندا یاشایان فرق‌لی میللیت‌لره عایید اولان میلیون‌لارجا اوشاق وار کی دوغال انسان حاقلاریندان‌ محروم‌دورلار. بونلاردان ان بؤیوک نوفوسا صاحب اولانی گونئی آذربایجان اوشاق‌لاری‌دیر. اوشاق‌لاریمیزدا بؤیوک‌لری کیمی اؤز تمل و مدنی حاقلاریندان‌ یوخسول شکیلده یاشاییرلار. بون‌لاردان ان اؤنم‌لی‌لرین‌دن بعضی‌لری

1- اوشاق‌لارین آدلاری‌نین ساده‌جه اؤنجه‌دن بلیرلنمیش و محدود بیر لیسته ایچین‌دن سئچیلمه‌سی زورون‌لولوغودور، سؤزون قیساسی آد تورکجه اولماما‌لی‌دیر.

2- اؤز آنا دیلی آذربایجان تورکجه‌سینده ائییتیم آلاماماق.

3- کیم‌لیگی تورک اولماسینا باخمایاراگ ایران‌لی (فارس) آدلانماق و سورک‌لی اوخودوغو کیتاب‌لاردا و مئدیادا تورک اولدوغو اوچون آشاغیلانماق.

4- ایران دؤولتی‌نین سوردوردوگو ایرقچی ائییتیم سیستئمی‌نین چاباسی بودورکی گونئی آذربایجان اوشاق‌لاری بو آیریمجی ائییتیم سیستئمینده زامانلا آسیمیله اولا‌راق ایران‌لی (فارس) کیملیگینی بورونسون‌لر.

انسان حاق‌لاری و اوشاق حاق‌لاری ایله ایلگی‌لی توم انسان‌لارین بیلگیلنمه و ائییتیم گؤرمه حاق‌لاری واردیر. آما نه یازیق کی بو گؤرو ایران دولتی طرفین‌دن یئرینه گتیریلمدیگی اوچون بو گؤرو انسان‌لارین اؤزونه دوشور.

عائيله شکلی و عائله‌نین انسان‌لار اوزرینده ائتکی‌سی صنايع انقلابین‌دان سونرا بؤیوک اؤلچوده دییشدی اما یئنه ده عائله‌نین ائتکی‌سی اوشاق‌لاری‌نین اوستونده اؤنم‌لی بیر یئر توتماقدا‌دیر اؤزل‌لیکله ایران کیمی ایرقچی اؤلکه‌ده، گونئی آذربایجان‌لی عائله‌لره بؤیوک بیر گؤرو دوشور. بیز اوشاق‌لاریمیزا اؤز حاق‌لارینی اؤیره‌ده‌رک اونلارا انسان حاق‌لاری و دموکراسی کولتورونون تملین اؤیردمیش اولوروق. بو ائییتیمله داها بیلینج‌لی، اؤزونه اینام‌لی، حاق‌سیزلیق‌لارا قارشی بویون ایمه‌ین گونئی آذربایجان گنج‌لیگی یاراتمیش اولاجاغیق. بو بیلینج‌لی گنج‌لیکله اؤزگور و چاغداش آذربایجانین قورولماسی داهادا ساغلام و دونیا استانداردلاریندا اولور

طبیعی‌دیر کی انسان حاق‌لاری قونوسوندا دئییله‌جک چوخ سؤز وار. یوخاریدا گتیردیگیم مادده‌لرین هاممی‌سی بیربه بیر آچیلما‌لی و تارتیشیلما‌لی‌دیر. بو حاق‌لارین اله گتیریلمه‌سی و توپلوم ایچینده منیمسنمه‌سی یولوندا گونئی آذربایجان‌لی ملی فعال‌لاریمیزا بؤیوک گؤرو‌لر دوشمکده‌دیر. گونئی آذربایجان مدرن و دونیا اؤلکه‌لری آراسیندا سایقین بیر یئر آلماسی‌نین یولوندا ملی حرکتی‌نین تمل‌لری‌نین ساغلام و انسان حاق‌لارینا دایا‌لی اولماسی بؤیوک اؤنم داشیماقدا‌دیر. بونون اوچون ملی حرکت فعال‌لاری‌نین دمکراتیک حاق‌لار قونوسوندا بیلینج‌لی اولما‌لاری و بونو تمرین ائتمه‌لری بو حرکته دونیادا و توپلومدا داها سایقین بیر یئر آچیب بو حرکته کوتله‌لرین ماراغینی آرت‌دیرا‌جاق‌دیر.