اوشاق فولكلورو
يازان: احدفرهمندي
اوشاغين آنا قارنيندا ياشايان دؤورو:
آذربايجان خالقلاريندا اوشاق دونيايا گلمهميش، هله آناسی بويلو اولان واختلار بئله بير عادتلری وار: بير قادين بويلو چاغلارين كئچيرن زامان خصوصی ايله ايلک اوشاغينا بويلو اولاندا قوهوم اقريباسیله ياخين دوستلاری اونو قوروياراق قارانليقدا يالقيز بوراخماييب حامام و قبير اوسته تک گئتدييينی مصلحت گؤرمزلر. بو قادينين اوشاغی داها هوشلو و گؤزل اولماق اوچون اونون يئريكله مه دؤورونده یئمک ايستكلرين يئرينه يئتيريب و اوشاغين هر يوندن قورونماسينا چاليشارلار.
دوغوش زامانی چاتديقدا اوشاق و آنايا اولدوقجا دهير وئريب قيرخ گونه قدر آنا و بالانی خطر و بلالاردان قوروماغی اؤزله رينه بير وظیفه سانارلار. اوشاغين گلهجكده؛ دانيشغی شيرين، واری چوخ و عؤمرو اوزون اولسون دييه باشی اوسته؛ قند، قيزيل و چؤرک قويارلار.
آد قويما گونو
كؤرپهنين يئددينجی گونو چاتديقدا قوهوملاری بير يئره توپلاناراق چاليب اويناماق و شنليک دولو ييغيناقلاريندا ملی احساسلارينا داياناراق خالق قهرمانلارين اونوتماسينلار دييه جوانشير، بابک، نبی، ستار و كؤكو ديلرينه باغلی اولان آدلاردان سئچيب اوشاقلارين او آدلارين بيری ايله آدلانديرارلار.
دده قورقود بوی لاريندا اوشاق آنادان اولدوقدا آد قويولمور. هر اوشاغين اجتماعی دهيری اونون جومرودلوک، قوچاقليق و ائل اوچون چاليشمالاری اوزره سئچيلير. ائلين يامان گونلرينده خالقا يارديم ائتمهين قورخاق و آياق دالی قويان اوركسيزله ره هر يئرده نيفرت و آلچاق گؤز ايله ياناشيليب و «مخنث» آدلانيرلار.
اوشاقلار حيات و ساواش مئيدانيندا اؤزلريندن هنرله باجاريقلارين گؤسترديكده آدا لاييق اولورلار. اؤرنک اوچون: ديرسه خان اوغلو؛ بوغایلا دويوشدوكده اونو يئره ووروب بوغازين كسندن سونرا اوغوزبگلری ييغيليب اوغلانی تحسين ائديب ددهم قورقود گلسين بو اوغلانا آد قويسون دئييرلر. دده قورقود اوغلانين آتاسينا وارد بير نئچه تعريفدن سونرا: «بايندر خانين آغ ميدانيندا بو اوغلان جنگ ائتميش دير. بو بوغا اؤلدورموش. سنين اوغلونون آدی بوغاج اولسون. آدينی من وئرديم، ياشينی آللاه وئرسين- دئدی.»
(دده قورقوت كيتابی- فرزانه انتشاراتی- ايلک چاپ- ص 27)
بوگون بيزيم خالقيميز اورک دولو اينام و آرزولارلا اؤز كئچمیشينه داياناراق هئچ بير چتينليكلردن بويون قاچيرماييب «آماجلار يولوندا آجیلار عشق اولسون» دييه چوخلو مانعهلردن آشماليديلار.
خالقيميز اؤز دوغال حاقلارين ياساقلاردان قورتاماق اوچون بوخوولانميش ووقارلارين اؤزگورلويه چاتديرماغا هر ساحهده جانلاريندان مايا قويماغا حاضيرلانمالاری يئرلی اولاجاق.
ايراندا ايللردير سيستملشميش بير آخين تورک خالقی آراسيندا آناديل و وارليقلارينا سويوقلوق ياراتماغا جان آتماقدادير. آنا ديل مكتبلرده تعليم اولونمادان ديل گوندهليک داياز دانيشيقلارا حصر ائديليب سؤزجوكلر اونودولوب ديل يوخسوللاشير آرديندا دانيشانين باشينا قاخيج اولاراق ديلينی بؤتووكله آرادان آپارماغا چاليشانلارين يئرآلتی ايشلهييب يالان تبليغلرينه اينانانلار آز دئييل كی، بو دورومون سونوجوندا يانليش دوشونن كيمسه اؤز كؤكلو وارليغینا خبرسيز قاليب حقارت حيسی دوياراق اؤزو ايله ديلين دانماغا باشلايير. اوشاغينا ائلينين گوزل كؤكلو آدلارينين يئرینه هئچ توركون آغزيندا دوزگون دئييلمهين فارس و يابانجی آدلار تاخيب و آنا ديلده دانيشماغی اسكيكليک ساناراق بير هويت سيز شخص كيمی حيات سوروب و آخيردا ايكی مسجد آراسيندا نامازسيز ياشايير.
اوشاقلارا شعر اوخوماق اونلارين فيكرلرين گوجلنديرمكده و بئش دويغولارين تحريک ائتمكده فايدالی اولور. اوشاق روانلاری اوزره چاليشان بيلگينلره گؤره: بو ايش اوشاقلارين حيس و عاطيفهلرين تربيت لنديريب و باشقا اينسانلارين حيسلی ايله تانيش اولماغا و آيری يؤندن باجاريق و هيجانلارين كنترل دا ساخلاماغا و دانيشيق ديللرين گوجلنديرمک و درين خيالا ال تاپماق، شعر اوخوماغين فايدالاريندان اولابيلر.
شعر اوخوماق؛ اوشاغين هوشلا قولاق گوجون تقويت ائديب و اوندا گؤزلليكلره درين حس يارالدار. هر سؤزجويون اؤزونده داشيديغی عاطيفی معنا اوشاغين ذهنين گوجلنديريب و بوللو سؤزجوكلر اؤيرهنمهسينه اؤنملی تاثير بوراخار. بو شعرلر خاص بير آهنگ ايله دئييلنده موسيقی هنر سئحر ياراديجی اولدوغو اوچون سسلرين دهيری معنادان آرتيق اوشاغين روحوندا يئر سالير. ائله اوندانديركی بيزيم فولكلور شعرلريميزده معنادان باشقا ريتم و آهنگه اؤزل بير يئر وئريليب.
آردی وار...
اوزون کوچه