من سنی اونودان دئییلم اینان...!
به یاد دوست و همفکر از دست رفتهام «مینا کهربایی» فعال حرکت ملی آذربایجان
من سنی اونودان دئییلم اینان...!
تئلناز زنگانلی
زنگان، خوابگاه الزهرا و روزهایی که دلتنگیمان را باهم تقسیم میکردیم چه میدانستم روزی شعر مورد علاقهمان را سر مزارت خواهم خواند:
آذربایجان سنسن منیم حورّییتیم شان شؤهرتیم
آدین منیم اؤز آدیمدیر، سنسیز منیم نه قئیمتیم
آذربایجان آذربایجان، یاشا یاشا آذربایجان
...
چه میدانستم روزی مصرع آخر را تنها فریاد خواهم زد در حالی که تو سنگر را ترک کردهای و با آیلا و ابراهیم در خاک وطنت آرمیدهای و اطمینان دارم در این آرامش این شعر را زمزمه میکنی:
قوروماز بیر بولاغم من
باسدیرسازدا جوشاجاغام
قارا دوستاق اولسا یوردوم
ائله ماهنی قوشاجاغام
***
ائلدن داها کیمیم واردیر
من ائلینم ائل منیمدیر
فخریم بودور هر بیر زامان
آذربایجان وطنیمدیر
تو چه زود ما را ترک کردی. خیلی زودتر از آن که فکرش را بکنی. در چند سال زندگی مشترک با ابراهیم، اداره اطلاعات و زندان بیشتر از هر مکانی برایت آشنا بود؛ ابراهیم با گوشه زندان انس داشت وتو با زندان دوری از او. تولد آیلا تازه داشت مفهوم زندگی خوش و مادر بودن را برایت معنا میکرد که فلک اجازه روزهای خوش را به تو نداد. روزهای دانشگاه هم مظلومیت خاصی داشتی با درونی طوفانی. چه شبها و روزها که برای نشریه شهریار دوندگی کردی بی آنکه احساس خستگی کنی و نیرو میگرفتی وقتی میخواندی:
قویون محکوم اولوم میللتچیلیگه من
دونیادا میللهتین سئومهین کیمدیر؟
دیلین، ائلین یوردون تالان ائتسهلر
آجیییب باشینا دویمهین کیمدیر؟
و با همین حس و انرژی بود که تا پاسی از شب در چاپخانه برای چاپ نشریه شهریار وقت میگذاشتی و هی نگران بودی تا از زیر چاپ درآید و تو به خوابگاه برگردی و به آنان که به فرهنگمان دستدرازی میکنند بفهمانی که هنوز جوانان تورک نمردهاند و با اعمالت فریاد بزنی:
نه بیر سؤزه دون گئیدیرین
نه سؤز اوتون، نه چئینهیین
بیزه گولنلره دئیین
سیزه آغلاماغیم گلیر.
و چه امیدوارانه در خوابگاه و یا شبهایی که مهمان منزلمان بودی باهم میخواندیم:
داش آتانلار بیلمهدیلر/ پارچالانمیش آینادا/ بیر آیدان مین آی چیخار/ بیر گونشدن مین گونش/ بیر اولدوزدان مین اولدوز/ پارچالانمیش آینا کیمی / چوخالیریق چوخالدیریق ایشیغی ...
تو آخر امید بودی و با تمامی مشکلات شخصیات به کارهای حرکت که میرسیدی جدیّتت توصیفناپذیر بود. ما با تو و باهم و در کنار هم عشق به وطن، هویت و زبان مادری را آموختیم و عشق ورزیدیم به زبان و فرهنگی که سالهاست برایش دوستانمان گوشه زندانها هزینه میدهند. با تو عشق را تمرین کردیم و در نهایت عاشق شدیم بر وطنی که ورق ورق تاریخ آن بوی مظلومیت میدهد و هنوز هم این مظلومیت ادامه دارد. با تو تمرین کردیم روزهایی را که برای اولین بار بازداشت شدیم و در وطن خود اهر، آوارهتر از هر آوارهای کنار خیابان سر کردیم و نگذاشتند برای فریاد حققمان به کلیبر برویم. تمرین کردیم انسان بودن را و روزهایی را که هم درس خواندیم و هم کار کردیم و هم نشریه را چرخاندیم. همیشه دانشجوها انتخاب واحد میکردند ولی ما برای تهیه هزینه دانشگاه چه دوندگیها که نداشتیم اما خم نشدیم در مقابل مشکلات و حتی این مشکلات دلمان را نلرزاند که باید خود را برای سختیهای بزرگتر آماده میکردیم؛ و در این روزها تو پشتیبانم بودی و حال من بی حضور تو بارها برای تسلای غم دوریات، شعرهایی را که دوستشان داشتیم و همصدا میخواندیم خوانده و گریستهام:
سئویرم چمنده گولو چیچهیی
گلنده ایلک باهار خاطیرلا منی
اؤپسون یاناغینی داغلار کولهیی
گلنده ایلک باهار خاطیرلا منی
باری یادا سال منی، یادا سال منی
شیرین خاطیرهلرله، خاطیرلا منی
باری بؤیلانیب هردن، یوللاردا هردن
اؤتن خاطیرهلرله، خاطیرلا منی
***
فصیللر اؤتوشوب کئچدیکجه زمان
واخت اولو حیاتدا دئییشیر انسان
من سنی اونودان دئییلم اینان...!
سنده ای گؤزل یار خاطیرلا منی
باری یادا سال منی، یادا سال منی
...
من سنی اونودان دئییلم اینان... !
چگونه میتوانم تو را فراموش کنم در حالی که تو با عشق وطن در قلبم جای گرفتهای که تو جدا از وطن نبودی و جدای از عشقی که سرتاسر زندگیام را معنا بخشیده است. اگر چه سالی است بی حضور تو زندگی کردهام اما قولی را که به هم دادهایم و عهدی را که در عالم دوستی بستهایم را فراموش نکردهام. مبارزه برای وطن و عشق به تمامی آنچه که از ما انسان بسازد. تو مبارزه کردی و رفتی ولی مطمئن باش ما سنگر را خالی نخواهیم گذاشت و به عهد و پیمانی که بستهایم وفادار خواهیم ماند.
خاطراتی از مینا از زبان مادرش
شنبه راهی کرج میشوم تا خانواده دوست از دست رفتهام «مینا کهربایی» را از نزدیک زیارت کنم. بارها بعد از مرگ مینا صدای مادر غمگینش را از پشت گوشی شنیدهام اما دلم طاقت نمیآورد و این بار عازم خانهشان میشوم تا دیداری از نزدیک به مناسبت سالگرد این دوست با او داشته باشم. نزدیکیهای ظهر به خانهشان میرسم. خانهای که بارها از مینا شنیده و تجسمش کرده بودم و حتی جایی که مینا در آن درس خواند و به قول مادرش شبها تا پاسی از شب نوشت تا به قول خودش «نامش در تاریخ بماند» که ماند. مینا و امثال او از کودکی بزرگوارانه زیستند و بزرگمنشانه. از همان ابتدای آشناییمان همیشه اخلاق و متانت مینا مجذوبم میکرد. آرام اما درونی طوفانی داشت.
در ابتدای ورود، مادر داغدارش دلم را کباب میکند لحظاتی در آغوش هم مینا را یاد میکنیم و برای او اشک میریزیم و مادرش در میان گریهاش هی میگوید:« یاندیم بالا. حتمن منیم سنین کیمی بالایا لیاقتیم یوخوموش» و خاطراتی از او میگوید:«منیم ساوادیم یوخودو. مینا چوخ منله دانیشدی اوشاقلاری اؤزو ساخلار من گئدم نهضتده درس اوخویام و نهایتده منی درسه یوللادی؛ ایندی راحات یازیب اوخویورام» و ادامه میدهد:
« تئلناز مینانین بیر رفتاری منی اؤلدورر. قو دئییمده. میگویم: «دئگینن آنا». میگوید: «سال اول دبیرستان ایدی. من چوخ قالی توخودوغوما گؤره اللریم آغرییا دوشدو. گئتدیم دوکتوره دئدیلر تأسفله اللرین بیر مرض توتوب کی زامان سوووشارکن فلج اولماسی نین احتمالی وار. ائوه گلدیم. گئجه اوشاقلار سوروشدولار آنا دوکتور نه دئدی اللرینه گؤره؟ منده جریانی دانیشدیم. مینانین یامان حالی توتولدو. دئدی یانی نه؟ دوکتور سوراغیندا اولاریق او دوکتورون باشی چیخماییب. صاباحدان هامیمیز یاخشی بیر دوکتور سوراغینداایدیق. قونشولاریمیزین بیری تهراندا بیر یاخشی دوکتورون آدرسین منه وئردی، منده اونو مینایا گؤرستدیم. اما او دوکتورون تلفن شمارهسی اولمادیغینا گؤره، مینا دئدی تئلفونون تاپارام وقت آلارام سونرا آتامنان گئدرسیز تهرانا. او گونون صاباحیسی مینا صبح مدرسهیه گئتدی. ناهار اولدو گلمهدی؛ ساحات 3 اولدو گلمهدی؛ من هئی گؤزلهدیم. چوخ نگران اولدوم آخی گونده زامانیندا ائوه گلردی. موبایلیدا یوخودو زنگ آچام، نهایت گئجه ساحات 9 یاریم ائوه گلدی. اونلا ساواشدیم بس ایندیه کیمی هارداایدین؟ دئدی باغیشلا آنا دایانمیشدیم دوستلاریمین بیری دوکتورون تئلفن شمارهسین گتیرسین. دئدیم صاباح آلاردین! دئدی یوخ او دوستوم نئچه گون مدرسهیه گلمهیهجهایدی. اودور گئج اولدو. خلاصه او دوکتوردن وقت آلدیق و منیمده اللریم توختادی. اوچ آی بو جریاندن سونرا بیرگون شام چاغی مینا دئدی آنا اولار بیر سؤز دئیم؟ دئدیم دئگینن بالا! دئدی آنا من اوچ آی بوندان قاباق سیزه بیر یالان دئمیشم باغیشلایین منی. دئدیم نه یالانی؟ دئدی اوچ آی بوندان قاباق او دوکتورون شمارهسین تاپا بیلمهدیم اؤزوم گئتدیم تهرانا او دوکتوردن واقت آلام. اودور گئج گلدیم ، قورخدوم سیز ناراحات اولاسیز دئمهدیم.
در اینجا گریه امانمان نمیدهد. معرفتی از یک کودک اول دبیرستانی.
گؤزلریم یاغماغا بهانهسیز دیر
دولما گؤزلریمه آغلامارام سنی
یولوز داواملی «مینا کهربایی» و «ابراهیم جعفرزاده» دوستلاریم.
اوزون کوچه